سلطان محمد ميرزا قاجار
136
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
[ است ] . بعضى درخت خرما و مركبات [ و ] سبزيكارى مختصرى دارند . هندوانه هم مىكارند . بر سر قنات سابقا از سنگ جايى ساخته بودهاند كه اگر كسى بخواهد توى آب برود ، محفوظ باشد . حال خراب است . سكنه و آبادى مختصرى دارد . از مزارع مكّه است . جاى مستعدى است . قنات خوب مىتوان در زمين آن جارى كرد . « 3 » در راه و خود منزل همهجا درختهاى مغيلان بسيار است . روزش زياد گرم است . بئر تفله از وادى فاطمه الى بئر تفله پانزده ساعت [ 79 ب ] [ است ] . دو سمت راه كوههاى سخت سنگ [ ى ] ، وسط ، درهء هموار است . زمينش رمل [ و ] در راه يك چاهى است موسوم به بئر عثمان . آبش گوارا نيست . محل ديگر در دامنهء كوه بر روى بلندى علامت قلعهاى است از قديم كه بناى آن از سنگ است . هرسمت قلعه پنج برج دارد . سكنه و آبادى ندارد . همهجا درختهاى مغيلان بزرگ بسيار است . از قرار گفتهء اهل مكه و مدينه و شام ، وجه تسميهء اين چاه به بئر تفله اين است كه حضرت امير عليه السّلام بر سر اين چاه منزل فرمودند . مردم از شورى و تلخى آب چاه در خدمت حضرت شكايت كردند . آب دهان مباركش را در اين چاه انداخته ، آب چاه شيرين و گوارا شد . « 4 » مىگفتند مكرر چاهها در اطراف اين چاه كندهاند ، آبش شور و تلخ برآمده است ، پر كردهاند . العهدة على الرّاوى . خويلص از بئر تفله الى خويلص « 5 » ، ده ساعت ، اول راه دره و سنگلاخ [ است ] . در اين
--> ( 3 ) . بوتههاى كربله خودرو كه ميوهاى است به قدر تخممرغ [ و ] زردرنگ مثل ترنج ، پوستش بلند و پست دارد و اصل بوتهء او شبيه به بوتهء هندوانه است ، بسيار است . بر نخلهاى خرما پيچيده ، بالا رفته است . اين ميوه در هند بسيار است . ( حاشيهء متن ) . ( 4 ) . باتوجه به اين مطالب ، بئر تفله محتملا همان محلى است كه حمد الله مستوفى در ذكر منازل ميان مكه تا مدينه ، از آن با عنوان بير امير المؤمنين على ( ع ) ياد كرده است . ( 5 ) . محتملا همان محلى است كه نايب الصدر آن را به صورت خلص Xais آورده است . ( سفرنامهء -